Muzej “Ras” u Novom Pazaru osnovan je 27. juna 1952. godine kao Gradski muzej, a smešten je u centru grada, na Žitnom trgu, u staroj gradskoj kući tradicionalne arhitekture iz sredine 19. veka. Muzej je kompleksnog tipa i obuhvata oblasti arheologije, istorije, etnologije, numizmatike, orijentalistike, primenjene umetnosti i savremenog likovnog stvaralaštva. Proglašen je za instituciju od nacionalnog značaja 2013. godine.
Istorijat muzeja počinje kao Gradski muzej u iznajmljenim prostorijama u zgradi Mekteba u dvorištu Altun-alem džamije, sve do kraja 1957. godine. Zatim je promenio ime u Raški muzej 1957. godine i dobio sopstvenu zgradu 1969. godine, u kojoj se do tada nalazila škola. Rekonstrukcija i adaptacija zgrade iz 19. veka izvršena je 1972. godine kako bi se prilagodila potrebama muzeja. Zgrada je proglašena kulturnim dobrom 1972. godine.
Muzej je tokom godina menjao ime, prvo u Zavičajni muzej 1971. godine, a potom je dobio sadašnji naziv – Muzej “Ras” 1987. godine. Arheološko odeljenje muzeja predstavlja najbrojniju i najviše obrađenu zbirku. Muzej “Ras” je, i pored nedovoljnog broja zaposlenih stručnjaka i skučenog prostora, postao stručna ustanova sa širokim opsegom aktivnosti, ostvarujući saradnju sa brojnim institucijama iz Srbije i regiona bivše Jugoslavije. Proglašen je za instituciju od nacionalnog značaja 2013. godine.
Odeljenja muzeja:
Arheološko odeljenje:
Zastupa period od starijeg kamenog doba do 19. veka. Materijal dobijen istraživanjem lokaliteta, uključujući Novopazarsku tvrđavu. Radovi o arheološkim istraživanjima objavljeni u raznim publikacijama.
Istorijsko odeljenje:
Obuhvata istoriju Novog Pazara, od osnivanja 1461. godine. Izložba oružja, odlikovanja, vojničke opreme, starih knjiga, dokumenata, pečata i fotografija. Numizmatička zbirka od 17. do pedesetih godina 20. veka.
Etnološko odeljenje:
Prikazuje specifičnosti područja i način života, s naglaskom na etničku i etnografsku šarolikost. Zbirka alatki zanatlija, kao i predmeta iz derviške tekije. Posebna soba “alaturka” koja prikazuje orijentalni stil stanovanja.
Umetničko odeljenje:
Likovna zbirka s radovima zoografa iz prve polovine 19. veka, dela Ljubomira Ivanovića i drugih umetnika. Zbirka primenjene umetnosti s nakitom, posuđem, religioznim predmetima od 16. do 20. veka.
